Nhiếp ảnh — December 2, 2011 at 6:27 am

Chuyện cái vỉa hè

by

Vỉa hè của những con đường Hà Nội có từ bao giờ? Câu hỏi vừa dễ lại vừa khó. Dễ vì chắc chắn vỉa hè chỉ xuất hiện cũng với quá trình hình thành đô thị không xa lắm đây thôi. Khó là vì có mấy ai bỏ công ra mà đi chép sử về những cái vỉa hè.

 Tôi đọc trong Chuyện cũ Hà Nội của nhà văn Tô Hoài thấy ông viết khoảng chừng những năm 1890 thì Pháp cho mang đá từ mạn chùa Trầm về xẻ và lát những vỉa hè đầu tiên của Hà Nội. Chỗ Hàng Khay, Tràng Thi bây giờ. Như vậy, kể từ khi viên đạn đầu tiên của Pháp chiếm thành Hà Nội lần thứ nhất năm 1873 thì chừng 20 năm sau, Pháp đã đặt ách đô hộ đến tận vỉa hè Hà Nội.

Nhẩm đến giờ, vỉa hè Hà Nội đã có ngoài trăm năm tuổi, cũng đáng gọi Cụ như Cụ Rùa nhàn du thế sự cõi Hồ Gươm. Thời đó, Hà Nội bé như cái nhân bánh gối, mà hai vỏ gối chính là Hà Đông và Bắc Ninh. Gắn bó với những cái vỉa hè tủi nhục thời đầu Pháp thuộc là những gánh hàng rong, những chú đánh giày. Oái oăm thay, hơn thế kỷ sau, hình như vẫn thế.

Sài Gòn thì sao? Hơn ba trăm năm tuổi nhưng chưa chắc tuổi khai sinh của vỉa hè Sài Gòn đã muộn hơn Hà Nội. Trong bài viết Phố của Thành phố năm 1957 (cách đây 50 năm), nhà nghiên cứu, nhà văn Bình Nguyên Lộc mô tả:

“Sàigòn đặc biệt vì có phố không vỉa hè, thí dụ đoạn phố Đề Thám trước dãy nhà cũ đối diện với hông nhà thờ Tin Lành. Thật ra thì có một vỉa hè rộng độ tám tấc, nhưng đã lì xuống bằng với mặt đường, ô tô tha hồ leo lên và người đi bộ rất lắm khi phải nhảy vào nhà người ta để thoát chết.

Lại có vỉa hè mà người đi bộ không được xử dụng, thí dụ vỉa hè Cô Giang tại chợ Cầu Muối. Người đi bộ ở đoạn này hễ xuống đường thì bị xe cán, còn lên lề thì bị mấy chị bạn hàng đuổi, vì mấy chị mướn vỉa hè ấy có đóng tiền chỗ đàng hoàng. Thành ra qua đoạn đường đó như đi qua cầu đoạn trường, lên lề thì đoạn tâm còn xuống phố thì đoạn cẳng. Có lắm vỉa hè công khai dùng làm ga-ra, nói công khai vì xe để trên ấy nằm đó năm này qua năm khác mà không sao cả. Thế nên chỉ mướn một căn phố bé nhỏ thôi mà người ta có thể mở ga-ra to là nhờ vậỵ

Nói đến vỉa hè không thể không chú ý đến những vỉa hè mức độ khác nhau, khách đang đi bỗng sụp chân suýt ngã. Ấy, nhà bên này xây cao một tấc năm, nhà bên kia chỉ xây một tấc thôi mà. Vì mạnh ai nấy xây vỉa hè nên vỉa hè lại mang đủ mầu sắc có quãng xanh, quãng vàng, quãng xám, và lại kiến thiết bằng đủ cả vật liệu: gạch xi-măng, xi-măng tráng, gạch thẻ, gạch Tàu, nhựa, đá ong. Sợ nhất là vỉa hè đá ong trên đường Thủ Khoa Huân. Đá ong lổm chổm khiến bộ hành không lọi chân cũng trặc cẳng.

Nếu đô thành tự làm lấy vỉa hè rồi bắt người ta trả tiền thì tình trạng này đã không có”.

Pages: 1 2

Leave a Reply